อุตสาหกรรมการบินเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่มีความเกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดการโลจิสติกส์และซัพพลายเชน จะเห็นได้ว่าปัจจุบันประชาชนนิยมเดินทางโดยเครื่องบินเพิ่มสูงขึ้นกว่าในอดีต ไม่ว่าจะเดินทางไปท่องเที่ยว ติดต่อเจรจาทางธุรกิจ การศึกษา แรงงาน เป็นต้น ทำให้อุตสาหกรรมการบินเกิดการขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะสายการบินโลว์คอสต์ภายในประเทศที่ขยายเส้นทางบิน การจัดโปรโมชั่นด้านราคาเพื่อช่วงชิงส่วนแบ่งทางการตลาด ซึ่งศูนย์วิจัยกสิกรไทยคาดว่า ธุรกิจสายการบินของไทยในปี 2560 จะมีมูลค่า 288,700 ล้านบาท และจะเพิ่มขึ้นในปี 2561 เป็น 306,400 ล้านบาท

จากสถานการณ์ดังกล่าว หากวิเคราะห์อุตสาหกรรมการบินจะพบกับความท้าทายทางการแข่งขันอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็น 1. เรื่องความได้เปรียบทางด้านภูมิศาสตร์ซึ่งที่ตั้งของประเทศอยู่ใจกลางเอเซียและมีพรมแดนติดกับประเทศสมาชิกอาเซียน 10 ประเทศ ซึ่งเป็นศูนย์กลางด้านการขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศในการรองรับการขยายตัวและความหนาแน่นของผู้โดยสาร แต่ความท้าทายอยู่ตรงที่ว่า ความพร้อมของสนามบิน วัสดุ อุปกรณ์ เครื่องมือ ยังขาดความพร้อมทางศักยภาพอยู่ในหลายด้าน เช่น ขาดการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม ขาดความชัดเจนนโยบายสนับสนุนอุตสาหกรรมซ่อมบำรุงอากาศยาน เพราะหากการแก้ไขปัญหาที่ล่าช้าในอนาคตความได้เปรียบทางการแข่งขันด้านภูมิศาสตร์จะหมดไป โดยประเทศเพื่อนบ้านอย่างเช่นสิงคโปร์และมาเลเซีย ที่มีความพร้อมจะเป็นศูนย์กลางทางการบินหรือศูนย์กลางซ่อมบำรุงอากาศยานภูมิภาค ดังนั้น การที่เราจะเป็น “ฮับ”ทางการบินและศูนย์ซ่อมจะเป็นเพียงแค่ความฝัน

ความท้าทายเรื่องที่ 2. ก็คือด้านการพัฒนาทรัพยากรบุคคลที่เกิดความแคลนสะสมมายาวนาน โดยขาดการวางแผนพัฒนาบุคลากรที่มีทักษะและคุณภาพระดับปฏิบัติการและระดับที่มีความชำนาญในปริมาณเพียงพอ บางส่วนนำเข้าผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศ แม้จะแก้ปัญหาการขาดแคลนแรงงานในระยะสั้น แต่ก็ทำให้ผู้ประกอบการมีต้นทุนด้านแรงงานที่สูงกว่าการจ้างบุคลากรในประเทศ รวมถึงไม่สามารถแก้ปัญหาการขาดแคลนแรงงานในระยะยาวได้ ซึ่งปัจจุบันบุคลากรทางการบินมีทั้งหมด 9 ประเภท เช่น นักบิน ลูกเรือ ช่างซ่อม เจ้าหน้าที่ขายและสำรองที่นั่ง เจ้าหน้าที่ควบคุมการจราจร และเจ้าหน้าที่อำนวยความสะดวก เป็นต้น ซึ่งในจำนวนนี้นักบินประสบปัญหาการขาดแคลนมากที่สุด

ถึงแม้จะมีสถาบันการศึกษาหลายแห่งเปิดสอนสามารถตอบสนองอุตสาหกรรมการบินได้ในระดับหนึ่ง โดยพัฒนาหลักสูตรการเรียนการสอนเน้นภาคปฏิบัติและเชิญผู้มีประสบการณ์ในสายงานอุตสาหกรรมบริการมาบรรยายถ่ายทอดประสบการณ์ บางแห่งมีการร่วมมือกับบริษัทการบินไทย จำกัด (มหาชน) สถาบันฝึกอบรมด้านการบิน (TFTA) ยังมีการลงทุนวัสดุอุปกรณ์ห้องแล็บ ห้องเครื่องบินจำลองหรือม็อคอัพ (MockUp) ซื้อลำจริงที่ปลดประจำการมาเพื่อความสมจริง อีกทั้งมีการศึกษาดูงานสภาพการปฏิบัติงานในสถานประกอบการต่างๆ และการฝึกงานภาคสนามในเขตพื้นที่กรุงเทพปริมณฑลเพื่อให้ผู้เรียนเกิดทักษะจากการปฏิบัติงานบนคุณภาพมาตรฐานของอุตสาหกรรมการบิน โดยส่วนใหญ่ผลิตบุคลากรทางการบินให้สามารถทำงานในตำแหน่งต่าง ๆ ดังนี้ พนักงานบริการและต้อนรับบนเครื่อง , พนักงานบริการแลต้อนรับภาคพื้น , พนักงานฝ่ายขนส่งสินค้าทางอากาศ , เจ้าหน้าที่ในองค์กรและธุรกิจที่เกี่ยวข้อง , มัคคุเทศก์ , เจ้าหน้าที่สถานทูต , เจ้าหน้าที่ประสานงานระหว่างประเทศ ,การสำรองที่นั่งและจำหน่ายตั๋วเครื่องบิน การบริการในลานจอดอากาศยาน ครัวการบิน งานประชาสัมพันธ์และการตลาด ฯลฯ

ส่วนสถาบันที่เปิดสอนเรียนเป็นนักบินมีเพียง 11 แห่ง อาทิ 1.สถาบันการบินพลเรือน 2.วิทยาลัยการบินนานาชาติ ของมหาวิทยาลัยนครพนม 3.โรงเรียนการบินกรุงเทพ บริษัท บางกอกเอวิเอชั่น เซ็นเตอร์ จำกัด 4.สถาบันการบิน มหาวิทยาลัยรังสิต 5.มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย หลักสูตรวิทยาศาสตร์บัณฑิต สาขาบริหารกิจการการบิน 6.โรงเรียนการบินศรีราชา บริษัท ศรีราชาเอวิเอชั่น จำกัด หลักสูตรนักบินส่วนบุคคล7.สถาบันเทคโนโลยีการบิน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก 8.มหาวิทยาลัยอัสสัมชัน คณะวิศวกรรมการบิน 9.มหาวิทยาลัยอัสสัมชัน คณะวิศวกรรมการบิน 10.โรงเรียนการบินกำแพงแสน ซึ่งจะผลิตเฉพาะนักบินที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรีจากโรงเรียนนายเรืออากาศเท่านั้น และ 11.สถาบันการบิน เปิดสอนหลักสูตรนักบินส่วนบุคล และนักบินพาณิชย์ตรี ซึ่งใช้เวลาฝึกอบรม เรียนรู้เครื่องบินที่ต้องฝึกบิน และต้องมีใบอนุญาต ซึ่งกว่าจะเป็นกัปตันอาจต้องใช้เวลา 5-6 ปี ก็ยังไม่สามารถตอบสนองต่อความต้องการของอุตสาหกรรมการบินอย่างพอเพียงได้

นี่คือความท้าทายในอุตสาหกรรมการบิน หากยังคงผลิตบุคลากรในสัดส่วนเท่าเดิมไม่เกิน 10 ปีข้างหน้าจะประสบปัญหาการขาดแคลนบุคลากรนักบิน ผู้ช่วยนักบิน และช่างซ่อมบำรุง ดังนั้น ทุกภาคส่วนจะต้องร่วมมือร่วมใจประสานงานกันในการหาทางออกสำหรับประเด็นดังกล่าวในภาพรวมของประเทศ มิใช่ แก้ปัญหาขององค์กรตนเพียงอย่างเดียว ก็จะไม่สามารถแก้ไขปัญหาการซื้อตัวหรือการดึงตัว.