จากแผนยุทธศาสตร์กระทรวงคมนาคม พ..2560 – 2564 ที่กำหนดให้หน่วยงานสังกัด ดำเนินงานภายใต้กรอบยุทธศาสตร์ที่ 1 “การพัฒนาระบบขนส่งขั้นพื้นฐานให้เชื่อมโยงทั่วถึง และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม” เพื่อมุ่งเน้นการพัฒนาระบบขนส่งที่สามารถลดการใช้พลังงานที่ไม่สะอาด เพิ่มสัดส่วนการใช้พลังงานทางเลือกในภาคการขนส่ง เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และสอดคล้องกับกรอบยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี (..2560 – 2579) ด้านที่ 5 “การสร้างการเติบโต บนคุณภาพชีวิต ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม” มุ่งเน้นการพัฒนา และการใช้พลังงานสะอาด ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในภาคพลังงาน และภาคการคมนาคมขนส่ง

ดังนั้น องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) จึงได้จัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือว่าด้วยการสาธิตและประเมินผลการใช้งานรถโดยสารไฟฟ้านำร่องในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล กับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) และกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2560 ในการนำรถโดยสารไฟฟ้า ของบริษัท Edison Motors จำกัด จากประเทศเกาหลีใต้ จำนวน 1 คัน มาทดลองวิ่งให้บริการประชาชนในเส้นทางเดินรถของ ขสมก.จำนวน 6 เส้นทาง ระหว่างเดือนสิงหาคม 2561 ถึงเดือนมีนาคม 2562 เพื่อศึกษาข้อมูลอัตราการสิ้นเปลืองพลังงาน และสมรรถนะของรถโดยสาร รถโดยสารไฟฟ้าที่นำมาทดลองวิ่งเป็นรถที่ใช้พลังงานไฟฟ้าในการขับเคลื่อน 100% ช่วยลดการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ ปราศจากการปล่อยมลพิษในอากาศและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

คุณไพรินทร์ ชูโชติถาวร รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม เปิดเผยว่า การทดสอบวิ่งให้บริการรถเมล์ไฟฟ้า ในประเทศไทย ภายใต้สภาพถนน การจราจร และสภาพอากาศร้อนชื้นจริงนั้น เป็นการทดสอบเทคโนโลยีเพื่อพิจารณาจัดหารถโดยสารสำหรับให้บริการในกรุงเทพฯ และปริมณฑล หากผลทดสอบประสบความสำเร็จ ขสมก.จะเปลี่ยนรถมาใช้พลังงานไฟฟ้ามากขึ้น ซึ่งข้อดีของรถโดยสารไฟฟ้า หรือ EV สำหรับการวิ่งในเมืองระยะสั้นๆ มีจราจรติดขัด รถต้องเบรคบ่อยๆ ส่วนตัวรถทำจากคาร์บอนไฟเบอร์ น้ำหนักเบา มีความแข็งแรงทนทาน ไม่ขึ้นสนิท ทนการกัดกร่อน วัสดุคล้ายกับเครื่องบินแอร์บัส 380, โบอิ้ง 787 ซึ่งวัสดุส่วนใหญ่สามารถหาได้ภายในประเทศ และนำเข้าบางส่วน ซึ่งหากจะจัดหาก็จะให้มีการประกอบภายในประเทศเพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมไทยและผลักดันให้ไทยเป็นศูนย์กลางในการผลิตรถโดยสารไฟฟ้าในอาเซียน 

ทั้งนี้ ตามแผนฟื้นฟู ขสมก.จะทยอยจัดหารถโดยสารใหม่เป็นไฮบริด และไฟฟ้า ทดแทนรถดีเซลใน 4 ปี ซึ่งจะทำให้ประหยัดต้นทุนค่าพลังงาน และจะทำให้ประเทศไทยเป็นประเทศแรกในอาเซียนที่มีรถโดยสารเป็นพลังงานไฟฟ้า 100% ให้บริการ ซึ่งเชื่อว่าจะมีการนำมาใช้งานจริงๆ ในเร็วๆ นี้ แต่การทดสอบจะมีการประเมินและปรับปรุงข้อด้อยให้น้อยที่สุด เช่น ออกแบบแบตเตอรี่ไว้บนหลังคาจะดีกว่าไว้ด้านล่างแค่ไหนต้องรอทดสอบก่อน อย่างไรก็ตาม ตัวรถมีการพัฒนามากขึ้น เช่น การให้รถเข็นคนพิการขึ้นจะเป็นไฮดรอลิก คนขับไม่ต้องลงจากรถ 

ตามแผนฟื้นฟู ซึ่ง ขสมก.จะมีการจัดหารถโดยสารใหม่เพื่อทดแทนรถเก่าที่เป็นดีเซลและ NGV โดยจะเน้นรถไฮบริด รถโดยสารไฟฟ้า ซึ่งรถโดยสารไฟฟ้าได้รับยกเว้นภาษีนำเข้า อยู่ที่การประเมินสมรรถนะ การเปลี่ยนแบตเตอรี่ ในช่วงอายุ 10 ปี กับความคุ้มค่าในค่าใช้จ่ายรวม”

คุณประยูร ช่วยแก้ว รองผู้อำนวยการฝ่ายการเดินรถองค์การ รักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการ ขสมก. กล่าวว่า ตามแผนฟื้นฟูกิจการ ขสมก. จะทำการจัดหารถเมล์ใหม่ จำนวน 3,000 คัน ประกอบด้วย รถ NGV จำนวน 489 คัน (จัดหาแล้ว) และเตรียมจัดหารถ NGV เพิ่มอีก จำนวน 300 คัน และปรับปรุงรถเก่าจำนวน 323 คัน ทั้งนี้ ยังมีแผนว่า ภายใน 4 ปี จะจัดหารถเมล์ไฮบริด จำนวน 1,853 คัน และรถเมล์ไฟฟ้า จำนวน 35 คัน เพราะรถโดยสารทั้งหมดจะมุ่งไปที่รถไฟฟ้า เพื่อลดการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ รวมทั้งปราศจากการปล่อยมลพิษในอากาศ และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

สำหรับการทดลองวิ่งรถเมล์ไฟฟ้า ของบริษัท Edison Motors จำกัด นั้น จะเป็นรถเมล์ที่มีขนาด 11 เมตร 23 ที่นั่ง มีการออกแบบในลักษณะ Universal Design เพื่อรองรับการใช้บริการของคนพิการและผู้สูงอายุ มีทางลาดแบบอัตโนมัติ พร้อมที่จอดรถวีลแชร์จำนวน 2 คัน เพื่อให้คนพิการสามารถเข็นรถวีลแชร์ขึ้นลงรถได้อย่างสะดวก ปลอดภัย และรถคันดังกล่าวเป็นรถที่ใช้พลังงานไฟฟ้าในการขับเคลื่อน 100% จึงปราศจากการปล่อยมลพิษในอากาศ และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

โดยขสมก.จะนำผลการศึกษาในครั้งนี้มาใช้เป็นฐานข้อมูลเพื่อประกอบการพิจารณาจัดซื้อรถโดยสารไฟฟ้า และใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนเส้นทางเดินรถโดยสารไฟฟ้าในอนาคตต่อไป สำหรับรถต้นแบบนี้จะประกอบที่ประเทศเกาหลีใต้ มีต้นทุนที่ประมาณ 12 ล้านบาท ใช้เวลาชาร์จไฟฟ้า 45 นาที วิ่งได้ระยะทาง 170 กม. ซึ่งปัจจุบันมีจุดชาร์จไฟฟ้า 3 แห่ง คือ ที่อู่พระราม 9 (ขสมก.), การไฟฟ้าฝ่ายผลิต บางกรวย, เทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี โดยค่าลงทุนตู้จ่ายไฟฟ้าและสายส่งอยู่ที่ประมาณ 2 ล้านบาทเศษ 

อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้ ขสมก.ได้รับมอบรถโดยสารปรับอากาศชานต่ำยี่ห้อฮีโน่ ระบบดีเซลและไฟฟ้า (Hybrid) ในโครงการความร่วมมือระหว่างองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) บริษัท ฮีโน่มอเตอร์สเซลส์ (ประเทศไทย) จำกัด และองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศญี่ปุ่น (JICA) จำนวน 1 คัน มาทดลองวิ่งให้บริการประชาชนในเส้นทางเดินรถของ ขสมก.เป็นระยะเวลา 4 เดือน ตั้งแต่เดือนมิถุนายนกันยายน 2561 ใน 7 เส้นทางการเดินรถ เพื่อทดสอบประสิทธิภาพการทำงาน และสมรรถภาพของรถโดยสาร โดยเก็บค่าโดยสารตามอัตราปกติ ซึ่งก็ได้รับผลการตอบรับที่ดีจากประชาชน

โดย…สวนเลน